Mùi già và những công dụng của nó

Trong ẩm thực dân tộc, rau mùi đã trở nên vô cùng quen thuộc, hầu như có thể bắt gặp hàng ngày, từ fast food như bánh mì kẹp, tới những món thường ngày như nộm/gỏi, hoặc những món cồng kềnh hơn như nem cuốn, các món canh hầm,…

Trong những ngày đầu năm mới này, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về loại rau quen thuộc, nhưng cũng là vị thuốc lâu đời này nhé!

Hạt mùi mà ta vẫn hay gọi, thực chất nó là quả mùi đấy! Lớp vỏ quả mỏng dính làm ta tưởng rằng đó là vỏ hạt. (Giống như thóc ta tưởng là “hạt” nhưng thực chất nó chính là “quả”)

Về lịch sử thì rau mùi đã có từ rất lâu đời, nó là một trong những loài cây trồng lâu đời nhất trên thế giới. Rau mùi là một trong những loại gia vị đã được sử dụng từ hơn 5000 năm trước tại Ai Cập. Người Ai Cập gọi loại thảo dược này là gia vị của hạnh phúc. Loại gia vị này còn được tìm thấy trong các ngôi mộ của người Hy Lạp, nghĩa là nó có vai trò nhất định trong những nghi thức tâm linh của người Hy Lạp cổ đại.

Trên thế giới, rau mùi với đặc tính dễ thích nghi, phân bố ở nhiều nơi từ vùng Nhiệt đới, Á nhiệt đới, tới vùng Địa Trung Hải, Trung Á. Ở những nơi khí hậu nhiệt đới, cây phát triển tốt, được người ta trồng với quy mô lớn để làm gia vị, chế biến món ăn, làm thuốc và cả lấy tinh dầu.

Tại Việt Nam, rau mùi được trồng khắp từ Bắc vào Nam. Nó được trồng bằng quả vào mùa thu đông. Đây là loại rau ngắn ngày ưa đất kiềm, mát, tơi xốp, dễ hút nước, ưa sáng. Những nơi đất sét dính và nhiều bóng râm không thích hợp cho cây phát triển.

Theo y học cổ truyền, rau mùi có vị cay, tính ôn, có tác dụng phát tán, thúc cho đậu sởi mọc, trừ tà khí, khu phong, long đờm, dùng làm thuốc tiêu thực, thông khí ở bụng dưới, lợi tiểu…

Các cụ nhà ta rất giỏi vận dụng cây cỏ sẵn có phù hợp với khí hậu mùa màng. Mùa đông rét lạnh, dễ nhiễm phong hàn, kéo theo các bệnh đường hô hấp. Thì vừa hay, mùa đông cũng chính là mùa cây mùi ra hoa đậu quả. Cây mùi với hương thơm độc đáo dễ chịu, có công dụng trừ tà khí, khu phong, long đờm lại chính là vị thuốc để hạn chế những chứng bệnh của mùa đông rét lạnh ấy.

Thêm nữa, việc “no ba ngày Tết” khiến bụng dạ ấm ách, thì những ngày giáp Tết đã có rau mùi với tác dụng tiêu thực, giảm chướng bụng đầy hơi. Thêm rau mùi vào làm gia vị những cho món “đồ sộ” ngày tết giúp bụng da được nhẹ nhàng hơn.

Còn ngày nay, khoa học công nghệ phát triển, người ta đã xác định được những hoạt chất quý giá trong cây mùi, chứng minh được công dụng của những hoạt chất này đối với cơ thể.

Thành phần chính trong tinh dầu mùi già Việt Nam (tinh dầu mùi già chưng cất từ toàn bộ cây mùi già ra hoa đậu quả; khác với tinh dầu mùi ngoại nhập chỉ sử dụng quả hạt cây mùi)

Tinh dầu mùi già Việt Nam có cũng thành phần chính là linalool, 2-Decenal, geraniol,… như tinh dầu quả mùi nhập ngoại, nhưng ngoài ra còn có vô số những thành phần khác khiến mùi hương của tinh dầu mùi già Việt đặc trưng hơn hẳn. Ngoài những công dụng như y học cổ truyền đã chứng thực qua hàng ngàn năm, thì tinh dầu mùi già còn có tác dụng tốt tới tinh thần, tâm trí; cụ thể là giúp giảm đau đầu, tiêu biến cảm giác kiệt sức do âu lo căng thẳng, giúp nhẹ nhõm tinh thần, tỉnh táo và tăng sự tập trung tâm trí.

Tinh dầu mùi già còn hữu ích trong việc xoa bóp giảm đau cơ, khớp, chuột rút, giảm cả triệu chứng đau bụng sinh lý mỗi chu kỳ phụ nữ.

Vì thế, những ngày rét lạnh này, bạn hãy ra chợ kiếm một bó mùi già về rửa sạch, đun cùng nước để khắp nhà ngập mùi thơm truyền thống, và xông hơi tắm rửa với mùi hương ấy giúp khỏe mạnh cả thân và tâm nhé!

Nhà Hương Bản Địa đã gói ghém sẵn từng giọt hương tinh túy ấy vào chiếc lọ bé xíu để bạn đỡ công đi chợ, rửa rau, đổ rác, cọ nhà tắm rồi đây. Bạn đem mùi quê hương này tặng cho những người thân bận rộn, những người bạn xa quê thì ý nghĩa lắm!